فرصت‌سازی برای کولبران

روزنامه شرق،ش ۵۵۱۰ دوشنبه ۳ آبان ۱۴۰۵ صفحه ۱ و ۷

عمادالدین_باقی

«زندگی بار گرانی است

که بر پشت پریشانی توست؛

کار تو نیست که این بار گران برداری،

کار تو نیست که بر دوش کشی این همه را…

اما؛

تن مده به این سنگینی،

تو خدا را داری..(تضمین شعری از شادوران مجتبی کاشانی)

فقر که کولبری یکی از عوارض آن است لکه ننگی بر پیشانی کشور و سنجه مهمی برای ارزیابی یک حکومت است. اگر شرایط اقتصادی در بخش هایی از کردستان به همین صورتی که هست بماند و ظرفیت های بالای اقتصادی و گردشگری منطقه فعال نشود بعید نیست که در اینده نه چندان دور شاهد وضعیت رقت بارتر یعنی کولبرهای زن باشیم.

مسئله کولبران چندین سال است ذهن مرا به خود مشغول کرده به ویژه اخبار کشته‌های آنها خیلی غم انگیز است. در پی گزارش خانم شقایق احمدپور مدیر تشکل مردم نهاد و حقوق بشری «روناکی» در کردستان مصمم شدم این یادداشت را بنویسم. نتوانستم آماری از تعداد کولبران کشته‌ شده به دست آورم[1]. کولبران مردمان پر درد و رنجی هستند که مانند شهروند درجه چندم به آنها نگریسته می‌شود و با بی‌تفاوتی از کنار رنج آنها می‌گذرند. برخی از آنها با تیراندازی مرزبانان کشته می‌شوند، برخی از این خطر که عبور کنند در ارتفاعات به دلیل سنگینی بار و خستگی و ناهموار بودن راه و کوه پیمایی با بار سنگین در ارتفاعات سقوط می‌کنند و کشته می‌شوند و برخی هم بر اثر سرما و یخبندان جان شان را یا سلامتی‌شان را از دست می‌دهند. خانم احمد پور از جوان ۱۷-۱۸ ساله ای به نام کامیار در همسایگی شان خبر داد که برای کولبری رفته بود و پایش از کوه لیز خورده و سقوط کرده بود و یک هفته طول کشید تا جسدش را پیداش کنند. ماموران اقلیم کردستان عراق، جنازه را به خانواده تحویل نمی‌دادند و در ازای تحویل جنازه درخواست وجه داشتند و آن سال، کل اهالی محل پولی جمع کردند تا پدر جوان کشته شده که کارگر بود، جنازهٔ فرزندش را تحویل بگیرد.

مسیرهای کولبران غیرقانونی اعلام شده و در همین مسیر گروههای مسلح کرد فعال هستند.اگر این مناطق برای کولبران باز شود گروه‌های مسلح می‌توانند وارد کردستان ایران شوند و ناامنی گسترده ای ایجاد کنند.از طرفی این کولبران ناگزیرند از همین مسیرها عبور کنند که هم خطر شلیک از سوی ماموران دولتی انها را تهدید می کند و هم گروه ‌های تروریستی که شنیده شده به انها می گویند باید به ما مالیات بدهید تا از شما محافظت کنیم و از مرز عبور بدهیم.

همه این‌ها فقط بخاطر مشکل تامین معاش فقیرانه‌ای در مناطق حاشیه‌ای و روستایی کشور است. آیا واقعاً راه بهتری برای کسب درآمد این مردم زحمتکش که برای گذران معاش جانشان را کف دست می‌گذارند وجود ندارد؟ راهش وجود دارد اما بینش و نگاه لازم به ویژه دردمندی و درک عمیق از رنج آنان برای فهم راه حل وجود ندارد. اگر با خود کولبران و با مردم منطقه و کارشناسان کردستان همفکری می‌شد بهترین راه‌ها یافته می‌شد. اگر به انان به جای تهدید به عنوان فرصت نگریسته می شد، این نگاه، خودش راه را نشان می داد.راه حلی که یافته اند نشان می دهد دغدغه حل مسئله وجود دارد اما راه درستی برگزیده نشده است.

خبر« آغاز پوشش بیمه‌ای ۱۸ هزار کولبر در کشور»(رسانه ها ۱۳ تير ۱۳۹۶) افزون بر اینکه اعتراف به حداقل تعداد چشمگیرکولبران بود که با احتساب خانواده های شان جمعیت بزرگی را تشکیل می دهند، خبرش ظاهری خوشایند و حتی تحسین برانگیز داشت اما در واقع نشان از عدم درک درست موضوع دارد زیرا اساسا کولبری را نباید شغل به شمار اورد. کولبری کاری دور از شان انسانی است. اینکه یک انسان یک یخچال و لباسشویی و دیگر وسایل را برپشت خود در کوهها حمل کند تا به دست خریدار برسد شغل نیست. اینکه فردی جانش را برای کسب اندکی معیشت به خطر بیندازد شغل نیست و با انسانیت هم سازگار نیست. این افراد بخاطر تنگدستی و بی شغلی به کولبری پناه می برند و تصورشان این است که یا این کار را انجام داده و پولی به دست می آورند و یا از شر این زندگی مشقت بار اسوده می‌شوند.

اگر دولت با بهره گیری از تجربه بانه، به جای به رسمیت شناختن کولبری به عنوان یک شغل، تجارت مرزی راه بیندازد و مناطقی که قابلیت لازم را دارد منطقه آزاد اعلام شود ظرفیتی بیش از دیگر مناطق ازاد در ایران را تجربه خواهد کرد زیرا همین کشش و ظرفیت اقتصادی منطقه است که کولبری را تاکنون پایدار کرده است.

متاسفانه هیچگاه به موضوع کولبران از نظر حقوق انسانی و منافع ملی نگریسته نشد به همین دلیل همواره کولبری را ذیل قاچاق قرار داده و طبعاً به عنوان یک پدیده منفی تلقی کرده و حاصل آن دهها کشته از این قشر زحمتکش و رنج کشیده بود. همین نگاه منفی از یکسو و نیاز مبرم آنها به معاش و حق زیستن از طرف دیگر باعث می‌شد که دشمنان ایران هم از آن به عنوان یک فرصت استفاده کنند و گویا در مواردی بدون اطلاع خود آنان سلاح و تجهیزات به داخل کشور منتقل کرده اند و همین امر سبب شد آن نگاه منفی به یک رویکرد امنیتی هم بدل شود اما شاید اکنون که کشور در محاصره دریایی و هوایی قرار گرفته و ارزش حیاتی نقل و انتقال کالا به کشور ملموس‌تر از همیشه است به پدیده کولبری بتوان نگاه دیگری داشت.

تجربه بانه نشان می دهد که کولبری در آنجا تقریباً به صفر رسیده و پیوستن به گروه های مسلح نیز دیگر رونقی ندارد زیرا مردم از راه تجارت، سرمایه ای را به دست می آورند که دیگر نیازی به ریسک کولبری یا جذب شدن به گروه های تروریستی را نمی پذیرند. در این تجارت آزاد و قانونی هم خودشان سود می برند و خانواده تشکیل می‌دهند و هم به کشور سود می رسانند. تجربه بانه به ویژه اکنون که در محاصره شدید دریایی و هوایی و زمینی قرار داریم باید در مناطق دیگر تکرار شود.

لینک روزنامه شرق

https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1137319

کانال تلگرامی گفتارهای باقی

https://t.me/emadbaghi

کانال “گفتارهای باقی” در سکوی بله

http://ble.ir/emadeddinbaghi

نمونه ای از خبرهای مرتبط

آغاز پوشش بیمه‌ای 18 هزار کولبر در کشور

خبرگزاری صدا و سیما کد خبر: ۱۷۰۲۹۵۴تاریخ انتشار: ۱۳ تير ۱۳۹۶ – ۱۸:۳۸

https://www.irib-news.ir/007910

انهدام تیم وابسته به سرویس‌های جاسوسی بیگانه در غرب کشور
سربازان گمنام امام زمان(عج) در قرارگاه نجف اشرف و تیپ انصارالرسول(ص) نیروی زمینی سپاه از انهدام یک تیم ۲ نفره وابسته به سرویس‌های جاسوسی بیگانه و کشف محمولهٔ تسلیحاتی و ارتباطی از آن‌ها خبر دادند.
کشف تجهیزات ارتباطی استارلینک و محموله تسلیحاتی
رزمندگان سپاه با رصد مستمر و اشراف کامل بر تحرکات مرزی و منطقه‌ای موفق شدند در این عملیات ۱۰ دستگاه اینترنت ماهواره‌ای استارلینک، ۱۰ سلاح کلاشینکف و ۵ هزار فشنگ جنگی را از این تیم کشف و ضبط کنند.

اعترافات متهمان درباره جذب و سوءاستفاده در بستر فضای مجازی
یکی از متهمان دستگیرشده در اعترافات اولیه‌اش با تشریح نحوه ارتباط با سرویس‌های معاند گفت: «پیش‌از این به‌همراه پسرخاله‌ام در زمینهٔ قاچاق کالا فعالیت می‌کردیم. حدود ۱۰ روز پیش از طریق پیام‌رسان تلگرام، فرد ناشناسی با عنوان اینکه ساکن کردستان است با من ارتباط برقرار کرد و پس از احوالپرسی و جلب اعتماد، پیشنهاد داد در ازای دریافت مبلغی پول، بسته‌ای را برای او جابه‌جا کنم.»
او مدعی شده ناخواسته در دام این شبکهٔ تروریستی افتاده و ادامه داد: «همراه پسرخاله‌ام برای جابه‌جایی بسته اقدام کردیم که در تور نیروهای اطلاعاتی سپاه گرفتار شدیم. خیانت به خاک و وطن هیچ عاقبتی جز پشیمانی و اسارت ندارد و از مردم و جوانان تقاضا دارم در فضای مجازی فریب پیشنهادهای مشکوک را نخورند، چرا که این شبکه‌ها برای اهداف خود دست به سوءاستفاده از افراد می‌زنند».

یک کولبر بر اثر تیراندازی نیروهای هنگ‌مرزی در نوارمرزی نوسود، زخمی شد.

به گزارش کولبرنیوز، امروز سه‌شنبه ۷ فروردین‌ماه ۱۴۰۳، یک کولبر بر اثر تیراندازی نیروهای هنگ‌مرزی در نوارمرزی نوسود، به شدت زخمی شد.

https://kolbarnews.com/نوسود؛-زخمی-شدن-یک-کولبر-با-تیراندازی-15

جانباختن یک کولبر کورد بر اثر سرمازدگی در مناطق مرزی مریوان

https://kurdistanmedia.com/fa/news/2025/02/3

https://www.instagram.com/reel/DFp4mRxNiC_/?cplk=MWVsbnliNnZwZTB3bg==

رنج‌های کوله‌بران کردستان

تابناک دوشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷

https://tabnak.ir/003KoG

[1] – البته برخی رسانه ها گفته اند: «سازمانهای حقوق‌بشری سالانه ۳۰۰ تا ۵۰۰ مورد کشته و زخمی ثبت می‌کنند. به‌عنوان نمونه در سال ۲۰۲۴ دست‌کم ۳۳۹ مورد جان‌باخته اعلام شده است و در ۱۳ سال اخیر بیش از ۲۵۷۴ مورد کولبر جان‌باخته ثبت شده است» ولی به دلیل سوگیری شدید انها به امارشان اعتماد نکرده ام تا از منابع معتبری به دست آید.